Rdz 50 - zakończenie księgi - pogrzeb Jakuba i śmierć Józefa

To już ostatni rozdział Księgi Rodzaju, czy też - jak wolą inni - Pierwszej Mojżeszowej. Opisany jest w nim pogrzeb Jakuba, który odbywa się zgodnie z kulturą egipską - zmarły zostaje zmumifikowany, co trwa ponad miesiąc, a następnie wielka pielgrzymka z jego ciałem podąża do Kanaanu, do grobu Abrahama, gdzie Jakub chciał być złożony. Następnie dowiadujemy się, jak to Józef wybaczył swoim braciom ich dawne winy i poznajemy streszczenie dalszych jego losów aż do śmierci. Zastanawiam się też w międzyczasie, w którym dokładnie momencie Izraelici stali się niewolnikami faraona - ten moment bowiem nieco opisom biblijnym umyka.

1 Józef przypadł do twarzy swego ojca, płakał nad nim i całował go. 2 A potem rozkazał swym domowym lekarzom, aby zabalsamowali jego ojca. Ci zatem lekarze balsamowali Izraela. 3 Zabrało im to czterdzieści dni, tyle bowiem czasu trwało balsamowanie.

Rdz 49 - bardzo ważne proroctwo dla synów Izraela

Dzisiejszy rozdział jest moim zdaniem bardzo istotny i ciekawy. Jakub wygłasza w nim błogosławieństwo, czy może raczej proroctwo, odnośnie przyszłych losów poszczególnych plemion Izraela, pochodzących od dwunastu Jakubowych synów. Szczególnie istotne jest błogosławieństwo dla Judy, w którym najwyraźniej mowa jest o Chrystusie.

1 Jakub przywołał swoich synów mówiąc do nich: «Zgromadźcie się, a opowiem wam, co was czeka w czasach późniejszych.
2 Zbierzcie się i słuchajcie, synowie Jakuba,
słuchajcie Izraela, ojca waszego!

Rdz 48 - Jakub wnuki błogosławi, a Józef twierdzi, że w zły sposób

W dzisiejszym rozdziale przytoczone jest błogosławieństwo, jakie stary Jakub złożył swoim wnukom, synom Józefa, uznając ich jednocześnie za swoich własnych synów. Ma to związek z późniejszym podziałem plemion Izraela.

1 Kiedy po tych wydarzeniach doniesiono Józefowi: «Ojciec twój zachorował», zabrał on z sobą dwóch swych synów: Manassesa i Efraima.2 Gdy powiedziano Jakubowi: «Syn twój, Józef, przyszedł do ciebie», Izrael, z wysiłkiem usiadłszy na łożu, 3 rzekł do Józefa: «Bóg Wszechmogący ukazał mi się w Luz, w kraju Kanaan, i błogosławiąc mi 4 powiedział do mnie: Ja uczynię cię płodnym i dam ci tak liczne potomstwo, że rozrośniesz się w wielki naród. Daję też ten oto kraj przyszłemu potomstwu twemu na własność na zawsze. 5 A zatem dwaj twoi synowie, którzy ci się urodzili w Egipcie, zanim przybyłem do ciebie, do Egiptu, moimi są: Efraim i Manasses będą mi jak Ruben i Symeon.

Rdz 47 - ile wynosił pierwszy podatek w Biblii?

Głodu w Egipcie ciąg dalszy. Najżyźniejsza ziemia zostaje ofiarowana Izraelowi, podczas gdy Egipcjanie stają się niewolnikami i płacić muszą ustanowiony przez Józefa podatek - dobry punkt odniesienia do czasów dzisiejszych.

1 Józef wszedłszy do faraona oznajmił mu: «Ojciec mój i bracia z trzodami, bydłem i całym dobytkiem przybyli z ziemi Kanaan i są już w kraju Goszen». 2 Po czym Józef przedstawił faraonowi pięciu swych braci, których zabrał z sobą. 3 Faraon zapytał jego braci: «Jakie jest wasze zajęcie?» Odpowiedzieli mu: «Pasterzami trzód jesteśmy zarówno my, słudzy twoi, jak i nasi przodkowie».

Rdz 46 - Jakub z rodzinką wkracza do Egiptu

W tym rozdziale Bóg znowu objawia się Jakubowi, mówiąc mu, by szedł do Egiptu. Jakub więc idzie, wraz z całą swoją rodzinką, której jest tyle, że sam jej spis zajmuje z połowę rozdziału - około siedemdziesiąt osób. Do tego dochodzą trzody, niewolnicy pewnie też... naprawdę spora karawana. W końcu, po długiej podróży, Jakub wreszcie spotyka się z Józefem.

1 Izrael wyruszył w drogę z całym swym dobytkiem. A gdy przybył do Beer-Szeby, złożył ofiarę Bogu ojca swego, Izaaka. 2 Bóg zaś w widzeniu nocnym tak odezwał się do Izraela: «Jakubie, Jakubie!»

A to dziwne... Bóg sam przecież dał Jakubowi imię Izrael, a teraz znowu używa imienia Jakub, mimo iż nawet narrator nazywa go już Izraelem.

Rdz 45 - jak Józef wreszcie się przyznał do bycia Józefem

W dzisiejszym rozdziale wreszcie następuje przełom, Józef bowiem nie wytrzymuje i przyznaje się swoim braciom do tego, kim jest. Dużo łez, uścisków, dużo darów od faraona, ogólnie rzecz biorąc - szczęśliwe spotkanie nienawidzących się niegdyś braci.

1 Józef nie mógł opanować swego wzruszenia i wobec wszystkich, którzy tam byli, zawołał: «Niechaj wszyscy stąd wyjdą!» Nikogo nie było z nim, gdy Józef dał się poznać swym braciom. 2 Wybuchnąwszy głośnym płaczem, tak że aż usłyszeli Egipcjanie oraz dworzanie faraona, 3 rzekł do swych braci: «Ja jestem Józef! Czy ojciec mój jeszcze żyje?»

Rdz 44 - dalsze stresowanie braci przez Józefa

W tym rozdziale Józef dalej nie daje swym braciom spokoju, wmawiając im tym razem, że Beniamin ukradł mu puchar. Dlaczego Józef to zrobił, co do tego nie ma pewności, jednak pewne jest to, że bracia nie czuli się w tej sytuacji komfortowo. Rozdział kończy się dość nagle, w środku akcji, można powiedzieć, tak że najważniejsze jeszcze przed nami. W międzyczasie zaś zrobiłem małą dygresję o Szeolu, który z niewiadomych przyczyn został przeze mnie przeoczony wcześniej.

1 Tymczasem [Józef] dał takie polecenie przełożonemu swego domu: «Napełnij torby tych ludzi żywnością, ile tylko zdołają unieść, i powkładaj pieniądze na wierzch do torby każdego. 2 Mój zaś puchar srebrny włożysz na wierzch torby najmłodszego oprócz pieniędzy za zboże».

Rdz 43 - Józef z braćmi je i pije, lecz ci nie poznają go

W tym rozdziale bracia Józefa znowu przybywają do Egiptu, tym razem z Beniaminem. Głód bowiem trwa nadal i jedzenie, które kupili oni od Józefa wcześniej, już im się skończyło. Zarówno bracia, jak i ojciec, strasznie się Józefa boją, ten zaś wciąż zwleka, by się im ujawnić, mimo iż wspólnie ucztują.

1 W kraju panował ciężki głód. 2 A kiedy do ostatka spożyli zboże, które sprowadzili z Egiptu, rzekł do nich ojciec: «Idźcie znów kupić dla nas trochę żywności». 3 Wtedy Juda powiedział mu: «Ów władca surowo nam przykazał: "Nie pokazujcie mi się na oczy, jeśli brata waszego nie będzie z wami". 4 Jeżeli jesteś gotów posłać z nami naszego brata, pojedziemy i kupimy ci żywności, 5 a jeżeli nie chcesz go posłać, nie pojedziemy. Bo przecież ów władca powiedział nam: "Nie pokazujcie mi się na oczy, jeśli nie będzie brata waszego z wami"». 6 Izrael rzekł: «Czemu naraziliście mnie na niedolę mówiąc mu, że macie jeszcze brata?» 7 Odpowiedzieli: «Ów władca wypytywał się dokładnie o nas i o naszą rodzinę. Pytał: "Czy jeszcze żyje wasz ojciec? Czy macie jeszcze brata?" Odpowiadaliśmy mu zatem na jego pytania. Czyż mogliśmy wiedzieć, że powie: "Sprowadźcie waszego brata?"»

Rdz 42 - Józef wmawia swym braciom, że są szpiegami

Dzisiaj dowiadujemy się, że głód, jaki Bóg zesłał na Egipt, dotknął również ziemię Kanaan, w związku z czym bracia Józefa musieli wybrać się do Egiptu po zboże. Historia zaczyna się komplikować, gdy Józef swych braci rozpoznaje...

1 Gdy Jakub dowiedział się, że jest zboże w Egipcie, rzekł do swoich synów: «Czemu się ociągacie?» 2 I dodał: «Właśnie słyszałem, że w Egipcie jest zboże, idźcie tam i zakupcie dla nas zboża, abyśmy przetrwali i nie pomarli». 3 Dziesięciu braci Józefa udało się zatem do Egiptu, aby tam kupić zboża. 4 Beniamina, brata Józefa, Jakub nie posłał wraz z synami; pomyślał bowiem: «Jeszcze go może spotkać jakaś zła przygoda».

Rdz 41 - Józef spekuluje na rynku zboża

Wszystko zaczyna się od tego, że faraon miał sen. Hm, a może nie? Może zaczęło się już wcześniej? Tak czy inaczej, za sprawą owego snu oraz paru "zbiegów okoliczności" Józef staje przed faraonem, aby sen ów mu objaśnić. Gdy zaś objaśnia, faraon ustanawia go zarządcą całego Egiptu, sobie zostawiając jedynie "godność królewską". Trzeba przyznać, że to bardzo pokorna postawa jak na faraona, którzy byli wszak uważani za bogów (chociaż nie wiem, czy wszyscy). Tak czy inaczej, dzięki Bożemu darowi objaśniania snów, Józef otrzymuje ogromną władzę oraz wiedzę, która pozwala mu efektywnie spekulować na rynku.

Rdz 40 - Józef w więzieniu objaśnia sny

Józef siedzi w więzieniu i objaśnia więźniom sny. Jednemu wróży śmierć, innemu łaskę. Czy jednak owe sny są częścią większego Bożego planu? I czy to możliwe, aby jeden człowiek mógł Boży plan zaprzepaścić?

1 Po tych wydarzeniach podczaszy i nadworny piekarz króla egipskiego dopuścili się wykroczenia przeciwko swemu panu, przeciwko królowi egipskiemu. 2 Faraon, rozgniewawszy się na obu tych dworzan, głównego podczaszego i przełożonego nadwornych piekarzy, 3 oddał ich pod straż przełożonego dworzan, do więzienia tam właśnie, gdzie przebywał Józef.

Rdz 39 - jak Józef w niewoli robił karierę i z nimfomanką nie chciał spać

Dzisiejszy rozdział opowiada nam dalsze losy Józefa, którzy mimo wrzucenia do studni i sprzedania przez własnych braci, nie załamał się, przeżył i wiele jeszcze osiągnąć był w stanie. To jedna z tych bardziej inspirujących historii, jakie znaleźć możemy w Biblii.

1 Józef został uprowadzony do Egiptu. I kupił go od Izmaelitów, którzy go tam przyprowadzili, Egipcjanin Potifar, urzędnik faraona, dowódca straży przybocznej.

W tym momencie w BT znajduje się przypis, który mnie zdziwił. Mianowicie niektórzy tłumaczą nie "dowódca straży", lecz "przełożony kucharzy". Jak można pomylić ze sobą te dwa stanowiska?!

Ale popatrzyłem do innych przekładów i wszędzie jest mowa jednak o dowódcy straży...

Rdz 38 - jak się Onan nie onanizował wcale

Dzisiejszy rozdział dotyka spraw związanych z seksem - prawa lewiratu oraz prostytucji. Pośrednio dotykana jest w nim również sprawa antykoncepcji i masturbacji, jest bowiem mowa o Onanie, zaś to właśnie od tego Onana pochodzi określenie "onanizm". Powiązanie owo jednak nie wynika z samej Biblii, ale z katolickiej nadinterpretacji tego fragmentu. Postaram się więc dzisiaj wykazać, że Onan wcale onanizmem nie grzeszył, a jego wina wynikała z uchylenia się od obowiązku, a nie jakiejś grzesznej praktyki seksualnej.

Po trzech latach od napisania tego tekstu stwierdziłem, że popełniłem w nim kilka błędów. A ponieważ temat jest ważny i popularny (post ten jest jednym z najczęściej wyświetlanych), stwierdziłem, że uściślę kilka rzeczy poprzez komentarz czerwoną czcionką.

Chciałbym też na wstępie podziękować anonimowej osobie, która dała mi w komentarzach do myślenia i sprowokowała to rewizji tego rozdziału.

Na początek odniosę się do tytułu i może będzie to trochę czepialstwo, ale fakt faktem, nie wiemy, czy Onan się onanizował. Biorąc pod uwagę, jakim był egoistą, jest to całkiem prawdopodobne. Problem tylko w tym, że nie jest to opisane w Biblii.

Kolejne uwagi będą niżej.

Rdz 37 - jak źli bracia naiwnego Józefa sprzedali

Dzisiejszy rozdział rozpoczyna historię Józefa, syna Jakuba, którego losy były dość ciekawe. Wszystko zaczyna się od tego, że ojciec kochał go zbyt mocno, tak że go za to bracia nienawidzili. Poza tym chłopak był strasznie naiwny, a bracia strasznie podli. Smutna historia...

1 Jakub mieszkał w kraju, w którym zatrzymał się jego ojciec, czyli w Kanaanie.

To sformułowanie "w którym zatrzymał się jego ojciec" trochę mi tu nie pasuje, bo przecież Izaak w Kanaanie mieszkał przez większość życia. Lepsze w tym wypadku jest chyba tłumaczenie z Biblii Warszawskiej: "gdzie ojciec jego był gościem".

Rdz 36 - jak się Ezaw bogato rozmnożył

Dzisiejszy rozdział to genealogie, a więc rzecz, powiedzmy szczerze, mało interesująca. Skupiają się one na potomkach Ezawa, których było bardzo wiele i którzy utworzyli wiele odrębnych szczepów. Poza tym mowa jest tu również o obcych Izraelitom plemionach, ich genealogiach i królach, niestety oprócz imion zazwyczaj niewiele o nich wiemy.

1 Oto potomkowie Ezawa, czyli Edomu.

Imię Edom związane jest z zupą, za którą sprzedał on Jakubowi swoje pierworództwo w Rdz 25,30.

Rdz 35 - chaotyczny rozdział o dalszych losach Jakuba

Dzisiejszy rozdział zawiera dość wiele informacji, które nie zawsze są ze sobą powiązane. Znowu czytamy historię o nadaniu Jakubowi imienia Izrael, problem w tym, że nieco inną od poprzedniej. Poza tym Jakubowi umiera ukochana Rachela oraz stary ojciec, który o dziwo żył aż do tej pory, choć mowy o nim nie było zbyt wiele.

1 Rzekł Bóg do Jakuba: «Idź do Betel i tam zamieszkaj. Wznieś też tam ołtarz Bogu, który ci się ukazał, gdy uciekałeś przed twym bratem Ezawem».

Rdz 34 - gwałt, rzeź, lecą głowy i napletki

Dzisiejszy rozdział jest dla mnie dość szokujący. Opowiada historię pewnego miasta, które było wobec Jakuba nastawione całkiem przyjaźnie, aczkolwiek za sprawą hormonów swojego księcia i mściwości synów Jakuba, historia owa zakończyła się dość szybko. Niemniej można odnośnie niej poczynić sporo ciekawych spostrzeżeń i wyciągnąć dość istotne wnioski na temat moralności wśród Izraelitów.

1 Pewnego razu Dina, córka Jakuba, którą urodziła mu Lea wyszła, aby popatrzeć na kobiety tego kraju.

Ciekawe dlaczego na kobiety, a nie na mężczyzn...

Rdz 33 - jak Ezaw Jakuba spotkał i nie chciał bić go wcale

W dzisiejszym rozdziale okazuje się, że Ezaw Jakuba raczej zabić nie chciał. Mimo to jednak Jakub nie wycofuje swoich wcześniejszych darów, a Ezawa uporczywie nazywa swoim panem, zachwalając przy tym piękno jego twarzy.

1 Jakub spojrzał i zobaczył, że Ezaw nadciąga z czterystu ludźmi. Podzieliwszy więc dzieci między Leę, Rachelę i dwie niewolnice, 2 uszykował niewolnice z ich dziećmi na przedzie, Leę z jej dziećmi nieco w tyle, a za nimi Rachelę i Józefa. 3 Sam zaś, idąc przed wszystkimi, siedem razy oddał pokłon swemu bratu, zanim się do niego zbliżył.

Rdz 32 - Jakub boi się Ezawa, ale walczy z samym Bogiem

Dzisiejszy rozdział opisuje powrót Jakuba do Kanaanu oraz jego przerażenie, gdy dowiaduje się, że Ezaw idzie na niego z wojskiem. Próbuje przebłagać brata licznymi trzodami i bydłem, a na końcu odbywa tajemniczą walkę z aniołem, a może nawet samym Bogiem, co wydaje się bardzo dziwne.

1 Nazajutrz rano Laban ucałował swych wnuków i swe córki, pobłogosławił im i udał się w powrotną drogę do siebie. 

2 Jakub ruszył w dalszą drogę. A gdy go napotkali aniołowie Boga, 3 ujrzawszy ich, rzekł: «Jest to obóz Boży». Nazwał więc to miejsce Machanaim.

To dziwne. Jakub napotkał tylu aniołów, że aż nazwał to miejsce obozem Bożym, ale jakoś nie ma mowy o tym, po co ci aniołowie tam byli i czy coś mu mówili.

Rdz 31 - Jakub z Labanem kłócą się i godzą

Ten rozdział opisuje wzajemne pretensje, jakie mieli do siebie Jakub i Laban w momencie rozstania, a także ich ostateczne pojednanie. Jednak bez pomocy Boga mogłoby być ciężko, bo spór nie zapowiadał się dobrze, zwłaszcza że Rachela ukradła posążki i o mało nie przypłaciła tego życiem.

1 Jakub słyszał, jak synowie Labana mówili: «Jakub zabrał wszystko, co posiadał nasz ojciec, i z mienia naszego ojca dorobił się całego tego majątku». 2 I widział Jakub, że Laban zmienił się wobec niego i nie był już taki jak przedtem. 3 Wtedy to Pan rzekł do Jakuba: «Wróć do ziemi twych przodków, do twego kraju rodzinnego, Ja zaś będę z tobą».